Nigdy jeszcze kobiety w mej duszy nie stopiłem – Ciebie pierwszą, jedyną, ostatnią – tak pisał Stanisław Przybyszewski do Jadwigi, żony swojego kolegi — Jana Kasprowicza. Przybyszewski — literat, modernista i indywidualista — wówczas już sześć lat był żonaty z Dagny Juel, z którą miał dwójkę dzieci.

Romans widać, jak na dłoni. 10 grudnia 1899 roku pisał do tejże Jadwigi — Moja najdroższa(…). Tego samego dnia pisał również do pewnej artystki – malarki Anieli Pająkówny – całuję ręce Twoje po tysiąc razy(…). Przybyszewski dopuścił się romansu do romansu. Szanowny Stanisław zapłacił wysoką cenę tegoż skandalu, rozbiciem rodziny i osłabieniem swojej pozycji, jako literata. Po dwóch latach tragicznie zginęła jego żona Dagny w Tyflisie (współczesne Tbilis, stolica Gruzji), ale w tym samym roku urodziła się córka Przybyszewskiego i artystki Pająkówny. Ostatecznie, kilka lat później Przybyszewski poślubił jednak Jadwigę Kasprowiczową. To przypieczętowało koniec haniebnego okresu. Co jednak stało za ryzykownymi decyzjami Przybyszewskiego – można tylko przypuszczać. Jedno jest pewne – wówczas „zdrada”, była jego najlepszą kochanką.

Obecnie osiągnięcia nauki tłumaczą wiele ludzkich zachowań. Genetyka pozwala poznać nasze uwarunkowania wobec zaistnienia danych chorób lub zachowań. Ocena moralna pewnych wzorców tych zachowań zależna jest od kręgów kulturowych i indywidualnego podejścia, a to może być różne. I tak jedni nie zdradzają, dla drugich element zdrady pojawia się sporadycznie, a są tacy, dla których staje się on receptą na związek. Dlaczego? Możliwe, że „oni” tacy już po prostu są — biologicznie predysponowani. Właśnie tak mogło być w feralnym czasie u Przybyszewskiego, bo aktywność genów jest zmienna i nie determinuje zdarzeń biologicznych jednostajnie podczas całego życia.

P.S. — Jaki romans? To tylko geny! — można by powiedzieć z przymrużeniem oka. Jednak kwestia usprawiedliwienia zdrady genowym poparciem pozostaje w zakresie indywidualnym, wszak każdy swój rozum i kodeks nosi.

Brak komentarzy.

Dodaj komentarz

Możesz użyć następujących tagów oraz atrybutów: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <s> <strike> <strong>